Jezioro Chełm Dolny

Chełm Dolny to wieś położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Trzcińsko-Zdrój. W latach 1975–1998 miejscowość była częścią województwa szczecińskiego.

Położenie

Miejscowość znajduje się na Nizinie Środkowoeuropejskiej, w Pojezierzu Południowobatłtyckim, w makroregionie Pojezierze Południowopomorskie oraz w mezoregionie Równina Gorzowska. Chełm Dolny leży 10 km na południe od Trzcińska-Zdroju.

Środowisko naturalne

W pobliżu Chełma Dolnego znajdują się dwa niewielkie jeziora polodowcowe: Jezioro Chełm Dolny oraz Chełm Dolny Południowy.

Historia

Wieś prawdopodobnie została założona w drugiej połowie XIII wieku jako własność książęca. W 1337 roku po raz pierwszy wzmiankowana była pod nazwą Wardenbergh. Miejscowość liczyła wtedy 104 łany, a kościół posiadał 1 łan. W kolejnych stuleciach Chełm Dolny zmieniał właścicieli, m.in. rodów von Plötz i von Werben.

W 1864 roku wieś została podzielona na dwie części: Hohen-Wartenberg (obecnie Chełm Górny) i Königlische Wartenberg (obecnie Chełm Dolny). Majątek przeszedł w ręce generała Hermanna von Tresckowa, który wybudował dworek i założył park dworski. Po II wojnie światowej wieś przeszła pod kontrolę Armii Czerwonej, a jej niemiecka ludność została wysiedlona.

Nazwa

Pierwotna nazwa miejscowości brzmiała Wardenbergh. Z biegiem lat występowała również jako Warttenberg oraz Wartenberg, aż do zmiany na Chełm Dolny w 1947 roku.

Architektura i układ urbanistyczny

Chełm Dolny zachował tradycyjny układ ruralistyczny z podziałem na część folwarczną i chłopską. Dominującym elementem jest zespół pofolwarczny z kościołem jako architektoniczną dominantą o wartościach zabytkowych. Park dworski o charakterze krajobrazowym zachował pierwotny drzewostan liściasty, mimo częściowego zatarcia historycznego podwórza folwarcznego.