Jezioro Bajkał

Bajkał to jezioro tektoniczne znajdujące się w azjatyckiej części Rosji, na terenie Buriacji i obwodu irkuckiego. Jest to najstarsze i najgłębsze jezioro na świecie, a także drugie pod względem powierzchni w Azji oraz siódme na świecie.

Położenie

Jezioro leży w rowie tektonicznym na wysokości 456 m n.p.m. Rozciąga się na długości 636 km, z maksymalną szerokością wynoszącą 79 km. Wokół Bajkału znajdują się pasma górskie powstałe w wyniku orogenezy bajkalskiej. Na północno-zachodnim brzegu znajdują się Góry Bajkalskie, z najwyższym szczytem Gór Czerskiego osiągającym 2588 m n.p.m. Od strony południowo-wschodniej wznosi się pasmo Chamar-Daban, którego najwyższy punkt wynosi 2995 m n.p.m.

Głębokość i powierzchnia

Pierwsze pomiary głębokości jeziora miały miejsce w XVII wieku, jednak kompleksowe badania przeprowadzono dopiero w latach 1896–1902 przez Rosyjski Urząd Hydrograficzny. Największa głębokość Bajkału wynosi obecnie 1642 m, a dno znajduje się na głębokości 1186,5 m p.p.m., co czyni go największą kryptodepresją na świecie. Średnia głębokość jeziora to 730 m. Powierzchnia Bajkału wynosi 31,5 tys. km², z czego największą wyspą jest Olchon o powierzchni 742 km². Jezioro posiada 336 dopływów, a jego główną rzeką wypływającą jest Angara.

Geologia

Bajkał znajduje się w ryfcie bajkalskim i jego powstanie związane jest z odsuwaniem się płyty amurskiej od euroazjatyckiej w wyniku kolizji płyty indyjskiej z Azją oraz procesami geologicznymi zachodzącymi w płaszczu ziemskim. Szacuje się, że jezioro ma ponad 25 mln lat, a grubość osadów dennych przekracza 7 km.

Klimat i krajobraz

Lód na powierzchni jeziora osiąga grubość od 0,4 do 1,2 m od grudnia do maja. Wody Bajkału charakteryzują się niskim stężeniem substancji rozpuszczonych oraz wysoką przezroczystością dochodzącą do 40 m. Dominujące wiatrów są podłużne oraz poprzeczne, co wpływa na mieszanie wód i natlenienie ich głębin.

Flora, fauna i ochrona przyrody

Bajkał jest domem dla około 2630 gatunków roślin i zwierząt, z czego około 60% stanowią gatunki endemiczne. W rejonie jeziora znajduje się pięć głównych obszarów chronionej przyrody oraz wiele rezerwatów i pomników przyrody. W 1996 roku Bajkał wraz z okolicznymi terenami został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Gospodarka

Jezioro ma istotne znaczenie dla żeglugi oraz rybołówstwa.